η βιβλιοθήκη του πατέρα του και η πρώτη επαφή με τη δικτατορία, το αμεσοδημοκρατικό εγχείρημα στην Κορίνθιανς, η ομιλία σε 2 εκατομμύρια Βραζιλιάνους υπέρ της Δημοκρατίας και η αγάπη του για τον Γκράμσι

 Ο Σόκρατες, ο “γιατρός” του βραζιλιάνικου ποδοσφαίρου, ήταν κάτι περισσότερο από ένας κορυφαίας κλάσης ποδοσφαιριστής. Ήταν αυτός που απέδειξε πως το ποδόσφαιρο και η συμμετοχή στο κοινωνικό γίγνεσθαι, πάνε μαζί.

τα βιβλία, η Ιατρική και το ποδόσφαιρο

Γεννημένος το 1954 στην πόλη Μπελέμ, περνούσε ατελείωτες ώρες στη βιβλιοθήκη του πατέρα του, διαβάζοντας φιλοσοφία και τους μεγάλους θεωρητικούς μαρξιστές.

Όταν ανέλαβε πραξικοπηματικά την εξουσία η αμερικανικής στήριξης χούντα, την πρωταπριλιά του 1964, αναγκάστηκε να καταστρέψει πολλά από τα βιβλία που λάτρεψε. Τότε υποσχέθηκε στον εαυτό του να αντισταθεί στη στρατιωτική δικτατορία.

Αφού έπαιξε ποδόσφαιρο 4 χρόνια στην Μποταφόγκο και έχοντας ήδη γραφτεί στην Ιατρική Σχολή του Σάο Πάολο (γι’αυτό το λόγο πήρε το παρατσούκλι ‘Γιατρός’), πήρε μεταγραφή για την Κορίνθιανς το 1978.

Η ομάδα του Σάο Πάολο βρισκόταν σε μια κρίσιμη καμπή, αφού μετά από συνεχόμενες αποτυχίες, προσέλαβε ως τεχνικό διευθυντή τον Αντίλσον Μοντέϊρο Άλβεζ.

Αυτός συνειδητοποίησε πως η επικοινωνία μεταξύ παιχτών και διοίκησης ήταν ανύπαρκτη, θέλησε λοιπόν να αλλάξει την κατάσταση.

η άμεση δημοκρατία στην Κορίνθιανς

Οι εργαζόμενοι του συλλόγου αλλά κυρίως ο αρχηγός της ομάδας, Σόκρατες, πρότειναν στον Αντίλσον ένα νέο μοντέλο διοίκησης, τη λεγόμενη ‘Δημοκρατία των Κορίνθιανς – Democracia Corinthiana᾿.

Επρόκειτο για ένα αμεσοδημοκρατικό πείραμα, όπου για την οποιαδήποτε απόφαση ψήφιζαν όλοι οι εμπλεκόμενοι στο σύλλογο με την ίδια ισχύ – με μία ψήφο. Η γνώμη των εργαζομένων στην καθαριότητα, των προπονητών, των παιχτών και του προέδρου, μετρούσε το ίδιο.

Με τον τρόπο αυτό, το ποδοσφαιρικό σύστημα των Κορίνθιανς, οι μεταγραφές, οι προσλήψεις και φυσικά, η διανομή των εσόδων από τα εισιτήρια των οπαδών που γέμιζαν κάθε βδομάδα το Φαζεντίνια, την καυτή έδρα της ομάδας χωρητικότητας 35.000 θεατών, αποφασίζονταν συλλογικά και αμεσοδημοκρατικά.

«Νικάμε ή χάνουμε, αλλά πάντα με δημοκρατία»

Ο ίδιος ο “Γιατρός” δήλωσε για το εγχείρημα: «Αρχίσαμε να συζητάμε για διάφορα θέματα και δημιουργήσαμε μια πραγματικά εορταστική και δημοκρατική ατμόσφαιρα. (…) Η ομάδα μας αποφάσισε να διεξάγει ψηφοφορία για τα πάντα. Έτσι θα έπρεπε να συμβαίνει και στην κοινωνία»

Δεν ήταν όμως μόνο τα εσωτερικά ζητήματα της Κορίνθιανς αυτά που απασχολούσαν τους ανθρώπους της ομάδας.

Μεσούσης της δικτατορίας, οι παίχτες άπλωναν πανό υπέρ της δημοκρατίας πριν το σφύριγμα του διαιτητή για την έναρξη του αγώνα. Οι φανέλες τους διανθίζονταν με πολιτικά μηνύματα.

Το σύνθημα της ομάδας ήταν το: «Ganhar ou perder, mas sempre com democracia – Νικάμε ή χάνουμε, αλλά πάντα με δημοκρατία».Ο Σόκρατες φορούσε κορδέλες στο κεφάλι όπου αναγράφονταν συνθήματα κατά της χούντας και υπέρ της διενέργειας ελεύθερων εκλογών.

To 1984, συμμετείχε μαζί με αριστερούς διανοούμενους και καλλιτέχνες, στην θεατρική παράσταση ‘Diretas Ja – O Musical’ που ανέβηκε στο Δημοτικό Θέατρο του Σάο Πάολο, καλώντας τους Βραζιλιάνους να ξεσηκωθούν κατά της δικτατορίας.

μιλώντας σε 2 εκατομμύρια διαδηλωτές

Η πλειοψηφία των Βραζιλιάνων υποστήριζε την ‘Κορινθιανή Δημοκρατία’. Στις 16 Απρίλη του 1984, πραγματοποιήθηκαν τεράστιες διαδηλώσεις κατά της δικτατορίας, σε όλη τη χώρα.

Ο Σόκρατες δε θα μπορούσε να λείψει από το κίνημα Diretas Ja, που απαιτούσε “εκλογές εδώ και τώρα”.

Φορώντας ένα κίτρινο μπλουζάκι, σήμα κατατεθέν των οπαδών της Δημοκρατίας εκείνη την περίοδο, ανέβηκε στο βήμα των ομιλητών και μπροστά σε δύο εκατομμύρια κόσμο, υποσχέθηκε πως αν πραγματοποιούνταν εκλογές, θα ματαίωνε την μεταγραφή του στην Ιταλία.

Η μετάβαση στη δημοκρατία τελικά έγινε μια χρονιά αργότερα, έτσι ο Σόκρατες έπαιξε τελικά για μια χρονιά στη Φιορεντίνα, όπου δήλωσε «Πέτυχα το μοναδικό σκοπό μου, να διαβάσω Γκράμσι στο πρωτότυπο».

Όταν τελικά επέστρεψε στη Βραζιλία και στη Φλαμένγκο και παρά την δημοκρατική παλινόρθωση της χώρας, η ‘Δημοκρατία των Κορίνθιανς’ είχε πάψει να υπάρχει, αφού οι οπαδοί της ηττήθηκαν στις εκλογές του συλλόγου.

Μετά την ποδοσφαιρική του αυλαία, αρθρογραφούσε συχνά με αντικείμενο τα κινήματα αντίστασης στη Λατινική Αμερική και την κατάσταση στη χώρα του.

Το 2002, κυκλοφόρησε το βιβλίο ‘Democracia Corinthiana: A Utopia em Jogo – Η Κορινθιανή Δημοκρατία: Η ουτοπία σε παιχνίδι’, που έγραψε μαζί με τον δημοσιογράφο Ρικάρντο Γκότζι.

Παρέμεινε κοινωνικά ενεργός ως το θάνατό του, στις 4 Δεκέμβρη του 2011, από γαστρεντερική αιμορραγία. Χαρακτηριστικό της μαζικής λατρείας του από τους Βραζιλιάνους είναι το γεγονός πως χιλιάδες παιδιά που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 80, πήραν το όνομα Σόκρατες.