η ομάδα κατασκόπων – φοιτητών του Κέϊμπριτζ και η ΜΙ6, ο ισπανικός εμφύλιος και η προειδοποίηση για την επιχείρηση Μπαρμπαρόσα, οι υποψίες της CIA, η διαφυγή στη Μόσχα και το τραγούδι που εμπνεύστηκε από αυτόν ο Ρόρι Γκάλαχερ

Γεννημένος το 1912, ο Χάρολντ Άντριεν Ράσελ Φίλμπι, αναγνωρίστηκε ως ο μεγαλύτερος κατάσκοπος του 20ού αιώνα. Πήρε το παρατσούκλι Κιμ που διατήρησε ως το επίσημο όνομά του, από τον ήρωα του ομώνυμου μυθιστορήματος του Κίπλινγκ.

Αν και γόνος αριστοκρατικής αγγλικής οικογένειας, πρόσφερε για τρεις δεκαετίες τις υπηρεσίες του στη Σοβιετική Ένωση, λειτουργώντας ως διπλός πράκτορας.

Επισήμως εργαζόταν για την αγγλική υπηρεσία πληροφοριών ΜΙ6, όμως υπήρξε το διαμάντι των σοβιετικών μυστικών υπηρεσιών. Ο ρόλος του ήταν κομβικός στα σημαντικότερα γεγονότα που σημειώθηκαν στο πρώτο ήμισυ του 20ου αιώνα, ανάμεσά τους τον Ισπανικό Εμφύλιο και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

η “ομάδα του Κέϊμπριτζ”

Ήταν το πιο διάσημο μέλος της ομάδας σοβιετικών κατασκόπων που φοιτούσαν στο Κέιμπριτζ. Φοιτώντας στο διάσημο Trinity College στα χρόνια του μεσοπολέμου, απεχθανόταν τη γοητεία που ασκούσε ο φασισμός και ο ναζισμός στους μεγαλοαστικούς βρετανικούς κύκλους.

Η γνωριμία με τον συμφοιτητή του και μέλος του Βρετανικού Κομμουνιστικού Κόμματος, Γκάι Μπέρτζες, αποδείχτηκε καταλυτική για την μετέπειτα πορεία του, αφού εκείνος τον μύησε στη Σοβιετική αντικατασκοπία το 1934.

Στην ομάδα πληροφοριοδοτών φοιτητών του Κέιμπριτζ ήταν ήδη στρατολογημένοι οι Άντονι Μπλαντ και Ντόναλντ Μακλίν.

Οι υπεράνω υποψίας, αριστοκρατικής καταγωγής φοιτητές, έστελναν πολύτιμες πληροφορίες στη Μόσχα. Ο Κιμ Φίλμπι έδειξε εξ’ αρχής τεράστιο ταλέντο στην εναλλαγή ρόλων.

Κατόπιν υπόδειξης των Σοβιετικών, ξεκίνησε να εργάζεται ως αρθρογράφος της εφημερίδας The Times, όπου δημοσίευε διθυράμβους υπέρ του φασισμού, όντας μέλος του αγγλο-γερμανικού συνδέσμου φιλίας, ώστε να καταστεί έμπιστος των πιο συντηρητικών κύκλων που κυριαρχούσαν στις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες.

η παρασημοφόρηση από τον Φράνκο

Το 1936 ξεκίνησε ο ισπανικός εμφύλιος και ο Φίλμπι κλήθηκε να μεταβεί στο αρχηγείο του Φράνκο και να μεταφέρει στη Μόσχα απόρρητες πληροφορίες για τη στρατιωτική συνεργασία του μετέπειτα Ισπανού δικτάτορα με τον Χίτλερ.

Αποδείχτηκε μια από τις πιο επικίνδυνες αποστολές του, αφού τραυματίστηκε από οβίδα Βρετανών εθελοντών των Διεθνών Ταξιαρχιών. Μάλιστα, ο ίδιος ο Φράνκο του απένειμε τον Σταυρό Στρατιωτικής Αξίας στις 2 Μάρτη του 1938.

Όντας και επισήμως ένας ήρωας των φασιστικών ιδεών, επέστρεψε στο Λονδίνο και έγινε μέλος της βρετανικής υπηρεσίας κατασκοπείας SIS (Secret Intelligence Service), της επονομαζόμενης και ΜΙ6 (Military Intelligence, Section 6).

Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα προήχθη σε υποδιοικητή της βρετανικής αντικατασκοπείας και επικεφαλής του 9ου τμήματος της SIS, στην ευθύνη του οποίου ήταν η αντιμετώπιση της σοβιετικής δραστηριότητας στην Μεγάλη Βρετανία.

Στην υπηρεσία βρέθηκε ξανά όχι μόνο με τον Γκάι Μπέρτζες (αυτός είχε αρχικά προσληφθεί στη ΜI6 και μεσολάβησε και για τους υπόλοιπους) αλλά και με όλη την “παρέα” του Κέϊμπριτζ.

η προειδοποίηση για την επιχείρηση Μπαρμπαρόσα

Η έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου τον ανέδειξε ως τον πιο πολύτιμο πληροφοριοδότη των Σοβιετικών. Ο Κιμ Φίλπμι προειδοποίησε έγκαιρα τη Μόσχα για την πρόθεση των ναζί να της επιτεθούν.

Αν οι πληροφορίες του είχαν παρθεί στα σοβαρά, ο Κόκκινος Στρατός θα ήταν προετοιμασμένος και δεν θα καθυστερούσε τόσο να ξεπεράσει το αρχικό σοκ της επιχείρησης Μπαρμπαρόσα. Ο Στάλιν δεν επανέλαβε το ίδιο λάθος όταν ο Φίλμπι διεμήνυσε πως οι Ιάπωνες δεν επρόκειτο να επιτεθούν στη Σοβιετική Ένωση.

Έτσι μεταφέρθηκαν πολύτιμες μεραρχίες του Κόκκινου Στρατού από την Άπω Ανατολή στη Μόσχα, ελιγμός που αποδείχτηκε καθοριστικός για την τύχη του μετώπου και ολόκληρου του πολέμου.

Μεταπολεμικά άρχισαν οι πρώτοι τριγμοί στη συνοχή της ομάδας του Κέϊμπριτζ, καθώς η CIA άρχισε να ξετυλίγει το νήμα της ομάδας των διπλών πρακτόρων.

Ο Φίλμπι εμπλάκηκε ενεργά στη δολοφονία του αποσκιρτήσαντα προς τη Δύση, σοβιετικού πράκτορα Κονσταντίν Βολκόφ, ο οποίος ήταν έτοιμος να δώσει πλήρη αναφορά για την “ομάδα του Κέϊμπριτζ” στις αμερικανικές υπηρεσίες.

διαφυγή στη Σοβιετική Ένωση

Μετά την αποκάλυψη ενός ακόμη συνεργάτη του, ο Κιμ Φίλμπι συνειδητοποίησε πως η σύλληψή του ήταν θέμα χρόνου. Στις 23 Γενάρη του 1963 διέφυγε στην Σοβιετική Ένωση, κρυμμένος σε σοβιετικό φορτηγό πλοίο, αγκυροβολημένο στη Βηρυτό.

Έχοντας πάρει τη σοβιετική υπηκοότητα, τα τελευταία 25 χρόνια της ζωής του εργάστηκε στη Μόσχα ως σύμβουλος και αναλυτής των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών, ενώ υπήρξε εκπαιδευτής νέων Ρώσων κατασκόπων. Πέθανε το 1988 και τάφηκε στο νεκροταφείο Κούντσεφσκι.

Η ζωή του ενέπνευσε τον γνωστό Ιρλανδό ρόκερ, Ρόρι Γκάλαχερ, να γράψει το τραγούδι “Φίλμπι” που περιλαμβάνεται στον δίσκο του “Top priority” (1979).