η ατάκα που έγινε ταινία, ο George Harrison και οι κατηγορίες περί σατανισμού

Για πολλούς από εμάς, το ύψιστο νόημα των εορτών του Πάσχα είναι η προβολή της ταινίας ‘Life of Brian’ (ατυχής μετάφραση στα ελληνικά ‘Ένας προφήτης μα τι προφήτης’). Διόλου τυχαία, αφού πρόκειται για μια κορυφαία διακωμώδηση των θρησκευτικών – και όχι μόνο – αφηγημάτων.

Monty Python, τα τρομερά παιδιά της βρετανικής σάτιρας

Η ταινία ‘Life of Brian’ που κυκλοφόρησε το 1979, είναι δημιούργημα της τρομερής εξάδας της βρετανικής σάτιρας, των Monty Python.

Οι Graham Chapman, John Cleese, Eric Idle, Terry Jones, Terry Gilliam και Michael Palin ήταν ήδη γνωστοί στο αγγλικό κοινό από την κωμική σειρά ‘Flying Circus’ που παρουσίαζαν στο BBC από τo 1969 ως to 1974.

Κατά τη διάκεια εκδήλωσης προώθησης μιας άλλης αξέχαστης επιτυχίας τους, του ‘Ηoly Grail – Οι ιππότες της ελεϊνής τραπέζης’, που κυκλοφόρησε στις αίθουσες το 1975, ο Eric Idle πέταξε μια αστεία ατάκα:

«Η επόμενη ταινία μας θα έπρεπε να λέγεται ‘Ιησούς Χριστός – πάθος για δόξα’». Το κοινό γέλασε αλλά οι υπόλοιποι πέντε Pythons άρχισαν να επεξεργάζονται την ιδέα, που κατέληξε στην ταινία ‘Life of Brian’.

Ο Μπράϊαν και η κριτική κάθε μορφής στερεότυπου

Η ιστορία που διαδραματίζεται είναι αυτή του Μπράϊαν, ενός Εβραίου που γεννήθηκε και έζησε στην Ιουδαία την ίδια περίοδο με το Χριστό. Ο Μπράϊαν συμμετείχε σε μια από τις πολυάριθμες οργανώσεις αντίστασης κατά των Ρωμαίων.

Μια σειρά από παρεξηγήσεις οδήγησαν στην ανακήρυξή του σε Μεσσία από ένα αλλοπρόσαλλο πλήθος Εβραίων, πρόθυμων να πιστέψουν οποιονδήποτε θα έδειχνε πως εκπληρώνει τις βιβλικές προσταγές.

Η ταινία δεν σατιρίζει μόνο τον χριστιανισμό και τον ιουδαϊσμό. Ξεχειλίζει από ειρωνία και καυστικό χιούμορ απέναντι σε κάθε μορφής εξουσία και εδραιωμένη αντίληψη, από την ομοφοβία και τον αμερικανικό τρόπο ζωής μέχρι και την πολυδιάσπαση της αριστεράς.

Ό,τι θεωρείται στενόμυαλο, κριτικάρεται μέχρι δακρύων από την ταλαντούχα ομάδα των έξι, που εναλλάσσονται σε όλους τους κομβικούς αντρικούς και γυναικείους ρόλους.

Η πρωτοποριακή σκηνοθεσία, που χρησιμοποιεί ακόμα και κινούμενα σχέδια, συμπληρώνει το μωσαϊκό μιας από τις σπουδαιότερες σατιρικές ταινίες που έχουν κυκλοφορήσει.

η έλλειψη χρημάτων και ο George Harrison

Βέβαια, ο δρόμος για τη δημιουργία της δεν ήταν στρωμένος με ροδοπέταλα. Όταν έδειξαν το σενάριο στον διευθυντή της ΕΜΙ, Bernard Delfont, “έφαγαν πόρτα” αφού του φάνηκε «βλάσφημο και ιερόσυλο».

Ήταν τότε που οι Monty Python πίστεψαν πως δεν θα κατάφερναν να πραγματοποιήσουν την ταινία, ώσπου ο Eric Idle αποφάσισε να ζητήσει χρήματα από τον καλό του φίλο, George Harrison, πρώην μέλος των Beatles.

Όπως δήλωσε ο ίδιος σε συνέντευξή του στην τηλεοπτική εκπομπή Parkinson του καναλιού ITV1 το 2006, συνόδευσε τον πρώην κιθαρίστα των Σκαθαριών σε ένα ξεφάντωμα τριών ημερών και νυχτών, προκειμένου να τον πείσει.

Ο George Harrison είχε όλη την καλή διάθεση αλλά όχι τα 2 εκ. λίρες που υπολείπονταν (το συνολικό κόστος του φιλμ έφτασε τα 4,1 εκ. λίρες). Τελικά έβαλε το σπίτι του σε 2^η υποθήκη, εξασφαλίζοντας τη χρηματοδότηση της ταινίας. Μάλιστα, πείστηκε να συμμετέχει και σε μια σκηνή.

Προκειμένου να γλιτώσουν έξοδα, οι Python χρησιμοποίησαν τα σκηνικά αλλά και τα κοστούμια από τα γυρίσματα της ταινίας του Τζεφιρέλι ‘Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ’ στην Τυνησία, που μόλις είχαν ολοκληρωθεί.

Ο πρώτος θεατής του ‘Life of Brian’ ήταν φυσικά ο χορηγός της, που δήλωσε πως «αγόρασε το πιο ακριβό εισιτήριο για σινεμά που υπήρξε ποτέ».

Λογοκρισία και κατηγορίες περί σατανισμού

Η ταινία βγήκε στις αίθουσες αλλά οι περιπέτειές της είχαν μόλις αρχίσει. Η Ιρλανδία και η Νορβηγία απαγόρευσαν εξαρχής κάθε προβολή.

Στη Βρετανία δεν επιτράπηκαν οι προβολές σε διάφορους δήμους, με αποτέλεσμα όσοι επιθυμούσαν να δουν την ταινία να μεταφέρονται σε γειτονικές περιοχές.

Ο αρχιραββίνος των ΗΠΑ, Abraham Hecht, δήλωσε πως δεν έχει υπάρξει ποτέ ξανά ένα τόσο αηδιαστικό και βλάσφημο φιλμ.

Στη Νέα Υόρκη πραγματοποιήθηκαν διαμαρτυρίες χριστιανικών οργανώσεων με πλακάτ: ‘ΠΥΘΩΝΑΣ (η δεύτερη συστατική λέξη των Monty Python) = ΕΡΠΕΤΟ = ΣΑΤΑΝΑΣ’.

Βέβαια, υπήρχε και η κωμική πλευρά της υπόθεσης, όταν για παράδειγμα η προώθηση της ταινίας στη Σουηδία ανέφερε πως «Είναι τόσο αστεία που απαγορεύτηκε στη Νορβηγία!».

«always look at the bright side of life»

Οι ίδιοι οι Monty Python δε δίστασαν να αστειευτούν με την λογοκρισία. Ο Terry Gilliam δήλωσε πως είναι περήφανος που κατάφεραν να ενώσουν όλες τις θρησκείες, έστω και εναντίον τους.

Ο John Cleese, μιλώντας σε ένα αμερικανικό talk show ευχαρίστησε δημόσια όσους διαμαρτύρονταν ενάντια στο ‘Life of Brian’: «Με έκαναν πλούσιο. Θα πρέπει να τους στείλω σαμπάνιες…».  

Κάπως έτσι έκαναν πράξη το τραγούδι που ρίχνει την αυλαία της ταινίας: «Always look at the bright side of life».