Διαβάζεται σε 4′
Η δολοφονία του Πατρίς Λουμούμπα
τιμωρήθηκε παραδειγματικά από το Βέλγιο γιατί απαίτησε πραγματική ανεξαρτησία
η εξόντωση του αφρικανού ηγέτη που τόλμησε να τα βάλει με τα συμφέροντα Βέλγων και Αμερικανών και το πλήρωσε με τον φρικτό θάνατό του
Ο Πατρίς Λουμούμπα γεννήθηκε στις 2 Ιουλίου 1925. Αγωνίστηκε για την ανεξαρτησία της χώρας του από το Βέλγιο, κάτι που του στοίχισε τη σύλληψη, τον Γενάρη του 1959. Στη φυλακή ήρθε σε επαφή με σοσιαλιστικές ιδέες και ασπάστηκε τον παναφρικανισμό. Πηγή φώτο: Al Mayadeen
Στα τέλη της δεκαετίας του 60, ο Πατρίς Λουμούμπα, πρώην ταχυδρομικός υπάλληλος, συνδικαλιστής και υπέρμαχος του παναφρικανισμού και του αφρικανικού σοσιαλισμού, ηγήθηκε του απελευθερωτικού κινήματος από το Βέλγιο.
Είχε συμμετέχει στην ίδρυση του Εθνικού Κινήματος του Κονγκό (MNC), ενός πολιτικού φορέα που μιλούσε στο όνομα του αντιϊμπεριαλισμού, της ανεξαρτησίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης.
Όταν ως πρώτος πρωθυπουργός του Κονγκό υπέγραφε την ανεξαρτησία της χώρας τον Ιούνη του 1960, ο λαός του Κονγκό πίστευε ότι ξημέρωναν καλύτερες μέρες.
Ο Λεοπόλδος Β’ κυβέρνησε την βελγική αποικία του Κονγκό ως προσωπικό του φέουδο. Καταλήστευσε το ελεφαντόδοντο της χώρας, ενώ χρησιμοποίησε βάρβαρες μεθόδους, όπως τον μαζικό ακρωτηριασμό των χεριών των γηγενών, σε περίπτωση που δεν προσκόμιζαν την επιθυμητή ποσότητα καουτσούκ. Άλλωστε ο όρος “εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας” εφευρέθηκε από τον ιστορικό Τζορτζ Ουάσιγκτον Ουίλιαμς για να περιγράψει τις πρακτικές του αιμοσταγούς Βέλγου αυτοκράτορα. Πηγή φώτο: wikipedia
ο Λουμούμπα απειλεί τα συμφέροντα Βέλγων και Αμερικανών
Η πρώτη ομιλία του Λουμούμπα στους Κονγκολέζους, στις 30 Ιούνη του 1960, ήταν φορτισμένη και ιδιαίτερα αιχμηρή για τους πρώην αποικιοκράτες Βέλγους:
«Έχουμε βιώσει καταναγκαστική εργασία με αντάλλαγμα μια αμοιβή που δεν μας επέτρεπε να χορτάσουμε την πείνα μας, να ντυθούμε, να έχουμε αξιοπρεπή καταλύματα ή να μεγαλώσουμε τα παιδιά μας ως αγαπημένα (…)
Γίναμε μάρτυρες φρικτών βασανιστηρίων, διωχθήκαμε για πολιτικές πεποιθήσεις και θρησκευτικές πεποιθήσεις και εξοριστήκαμε από την πατρίδα μας: η μοίρα μας ήταν χειρότερη από τον ίδιο τον θάνατο»
Το Βέλγιο αλλά και οι ΗΠΑ, δεν είδαν εξαρχής με καλό μάτι την εκφώνηση του λόγου του πρώτου πρωθυπουργού της χώρας.
Ανησυχούσαν έντονα για την απρόσκοπτη ροή του πλούτου του Κονγκό στη Δύση και αναρωτιόνταν κατά πόσο ο Λουμούμπα θα ήταν δεκτικός στη Σοβιετική επιρροή.
Τις ανησυχίες τους όμως μετρίαζε η επιρροή τους στον πρόεδρο της χώρας, Καζαβούμπου και τον συνταγματάρχη Μομπούτου, μετέπειτα δικτάτορα του Κονγκό (ή Ζαίρ όπως το μετονόμασε) για περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
η πλούσια σε ορυκτό πλούτο Κατάνγκα και ο αιμοσταγής Τσόμπε
Βασικό τους μέλημα ήταν η διατήρηση της κυριαρχίας στην πλούσια σε χρυσό, κοβάλτιο, χαλκό και ουράνιο, επαρχία της Κατάνγκα, όπου διατηρούσαν ως ηγέτη – μαριονέτα τον Μωϋσή Τσόμπε, προκειμένου να εξασφαλίσουν τα συμφέροντά τους.
Ο Μωϋσής Τσόμπε, ηγέτης της πλούσιας σε ορυκτό πλούτο, επαρχίας της Κατάνγκα και άσπονδος εχθρός του Λουμούμπα, χρησιμοποιήθηκε από τη βελγική κυβέρνηση για να τον εξοντώσει. Τον διαδέχθηκε στην πρωθυπουργία ως το 1969, όταν και πέθανε υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες στην Αλγερία. Πηγή φώτο: Facebook African Memory
Η Κατάνγκα διακήρυξε την πρόθεσή της να αποσχιστεί από το Κονγκό και οι Βέλγοι, με το πρόσχημα της προστασίας των Βέλγων πολιτών και την συνεργασία του ΟΗΕ, απέστειλαν βελγικό στρατό στην περιοχή για να προστατεύσει τα συμφέροντά τους.
Ο Λουμούμπα αρνήθηκε να δεχτεί τη δημιουργία ενός βελγικού προτεκτοράτου εντός της επικράτειας της νέας χώρας, πόσο μάλλον όταν απειλούσε την οικονομική βιωσιμότητα του Κονγκό.
Στην προσπάθειά του να αλλάξει το ρου των πραγμάτων, αποφάσισε να κάνει έκκληση για βοήθεια στην Σοβιετική Ένωση, ξεκινώντας να εξοπλίζεται με σοβιετικό υλικό.
Πηγή φώτο: Wikipedia
ο κατ’οίκον περιορισμός, η σύλληψη και η παράδοση στον Τσόμπε
Αυτή ήταν η “κόκκινη γραμμή” για Βέλγιο και ΗΠΑ. Ο πρόεδρος Καζαβούμπου διέταξε τον περιορισμό του Πατρίς Λουμούμπα στην πρωθυπουργική του κατοικία και τη στέρηση των εξουσιών του, μόλις τρεις μήνες μετά την ανεξαρτησία και την ανάληψη των καθηκόντων του.
Εκείνος απάντησε με τη σειρά του διατάσσοντας τον κατ’ οίκον περιορισμό του Καζαβούμπου, χωρίς όμως αποτέλεσμα.
Είναι ιστορικά ακριβές πως δύο ταυτόχρονα σχέδια εξόντωσης του Λουμούμπα εξυφαίνονταν παράλληλα: το αμερικανικό και το βελγικό. Το πρώτο περιελάμβανε τη δηλητηρίαση του πρωθυπουργού του Κονγκό με δηλητηριασμένη οδοντόκρεμα.
Ο Λάρι Ντέβλιν, αξιωματούχος της CIA στο Λεοπολντβίλ, τη σημερινή Κινσάσα, ανέφερε την άφιξη στη χώρα του Σίντνεϊ Γκότλιεμπ ή αλλιώς “Τζο από το Παρίσι”.
Επρόκειτο για τον διαβόητο χημικό – στέλεχος των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, που σχεδίαζε την τοποθέτηση της φονικής οδοντόκρεμας στο μπάνιο του πρωθυπουργού.
Όμως το σχέδιο των Βέλγων τους πρόλαβε: Αφού κάλεσε τις δυνάμεις του ΟΗΕ που στάθμευαν στην περιοχή να τον σώσουν αλλά εκείνοι αρνήθηκαν, ο Λουμούμπα επιχείρησε να διαφύγει από την πρωθυπουργική κατοικία αλλά συνελήφθη από άνδρες του συνταγματάρχη Μομπούτου.
Μεταφέρθηκε αρχικά στο Thysville, όπου χτυπήθηκε και ταπεινώθηκε σε δημόσια τηλεοπτική μετάδοση.
η εκτέλεση, ο διαμελισμός και η εξαφάνιση κάθε ίχνους
Στη συνέχεια και κατόπιν απαίτησης του Βέλγου Υπουργού Αφρικανικών Υποθέσεων, παραδόθηκε στον Μωϋσή Τσόμπε, γνωστό για τις θηριωδίες του και τη βαναυσότητα με την οποία κατακρεουργούσε κάθε αντίπαλο.
Στις 17 Γενάρη του 1961, στην Κατάνγκα, εκτελέστηκε μαζί με τους Μορίς Μπολό και Ιωσήφ Κίτο, υπό την παρουσία του ίδιου του Τσόμπε.
Την επόμενη μέρα, ο Βέλγος αστυνόμος Gerard Soerte έλαβε εντολές να εξαφανίσει κάθε ίχνος του δολοφονημένου πρωθυπουργού.
Μαζί με δύο συναδέλφους του ξέθαψαν το πτώμα του Λουμούμπα, το τεμάχισαν με πριόνι και διέλυσαν τα κομμάτια σε λάκκους με θειϊκό οξύ, που προμηθεύτηκαν από γειτονικό ορυχείο βελγικών συμφερόντων.
Όπως ομολόγησαν αργότερα, ήταν απολύτως μεθυσμένοι προκειμένου να πραγματοποιήσουν τις φρικιαστικές τους πράξεις. Μάλιστα, ο Soerte πήρε ως σουβενίρ δύο δόντια του πτώματος.
Στις 17 Μάρτη του 2026, παραπέμφθηκε σε δίκη για την δολοφονία του Πατρίς Λουμούμπα, ο 93χρονος πρώην Βέλγος διπλωμάτης, κόμης Ετιέν Νταβινιόν. Ο Νταβινιόν, που είχε διατελέσει στο παρελθόν ακόμα και Επίτροπος της ΕΕ, πέθανε προτού ολοκληρωθεί η δίκη.
