Στις 12 Οκτώβρη του 1492, όταν ο Κολόμβος έφτασε στις Μπαχάμες, στις πύλες του Νέου Κόσμου, δε βρήκε μια ακατοίκητη ήπειρο. Η άφιξη εκείνη σήμανε την πρώτη σύγκρουση δυο πολιτισμών, που έμοιαζαν σε πολλά, όμως ταυτόχρονα ήταν τόσο διαφορετικοί.

Από τη μια πλευρά οι Ευρωπαίοι, υπήκοοι των μεγάλων ευρωπαϊκών αυτοκρατοριών, κι από την άλλη οι ιθαγενείς Αμερικανοί, μακρινοί απόγονοι των φύλων που είχαν εποικήσει την αμερικανική ήπειρο τουλάχιστον 15.000 χρόνια πριν.

Σύμφωνα με τον Χάουαρντ Ζιν, επίτιμο καθηγητή Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Βοστόνης, ο πληθυσμός των 10.000.000 Ινδιάνων που ζούσαν στη Βόρεια Αμερική θα μειωνόταν σταδιακά σε λιγότερο από 1.000.000.

Η σκηνή που περιγράφεται στο βιβλίο του Γουίλιαμ Μπράντφορντ, ‘Ιστορία της φυτείας του Πλύμουθ’, γραμμένο μεταξύ του 1630 και του 1651, έχει αδιαμφισβήτητη ιστορική αξία, μιας και ο συγγραφέας ήταν ο κυβερνήτης της αποικίας:

«Όσους γλίτωσαν από τη φωτιά τους κατέσφαξαν, κάποιους τους διαμέλισαν, άλλους τους διαπέρασαν με τα ξίφη τους (…) Ήταν τρομακτικό θέαμα να τους βλέπεις να καίγονται μέσα σε μεγάλα σκεύη γεμάτα με καυτό λάδι που το έσβηναν ποτάμια αίματος. Η δυσωδία και η οσμή που αναδυόταν ήταν φρικτή».

Ο εποικισμός της Δύσης και ο διωγμός των γηγενών Αμερικανών

Ο αυξανόμενος εποικισμός της Βόρειας Αμερικής από Ευρωπαίους, εξωθούσε τους Ινδιάνους ολοένα και δυτικότερα. Οι Ινδιάνοι, από κάτοικοι ολόκληρης της βορειοαμερικανικής ηπείρου, κατέληξαν να κατοικούν σε απομονωμένες-στην πλειοψηφία τους άνυδρες και άγονες περιοχές- τα λεγόμενα reservations.

Αυτή η “μετακόμιση” έγινε σταδιακά, συνήθως μέσα από κατ’ επίφαση συμφωνίες μεταξύ των δύο πλευρών.

Η δίψα για κέρδος, ανάγκασε τους ευρωπαίους εποίκους να ντύσουν θεωρητικά τον πολιτισμό τους ως δήθεν ανώτερο από τον αντίστοιχο των ιθαγενών ινδιάνων, που είχε το ιστορικό καθήκον να επιβληθεί στην αμερικανική ήπειρο, ως εκπρόσωπος του Πολιτισμού.

Το κίνημα των Ινδιάνων και η δημιουργία του AIM (American Indian Movement)

Tις δεκαετίες 60 και 70 oι Ινδιάνοι αποφάσισαν να οργανωθούν για να παλέψουν συντονισμένα για την κοινωνική, ηθική και πολιτισμική τους επιβίωση.

Δημιούργησαν μια σειρά από οργανώσεις, μικρότερες και μεγαλύτερες, τοπικής και πανεθνικής εμβέλειας, πρωταγωνιστικό ρόλο όμως κατά γενική αποδοχή, έπαιξε το Αμερικάνικο Ινδιάνικο Κίνημα (American Indian Movement).

Το ΑΙΜ ιδρύθηκε το 1968 στη Μινεάπολις, από τον Ντένις Μπανκς, τον Τζωρτζ Μίτσελ και τον Κλάιντ Μπέλεκουρτ. Στην ιδρυτική σύσκεψη, στην οποία συγκεντρώθηκαν περίπου 200 Ινδιάνοι, ενώ το FBI και η CIA παρακολουθούσαν στενά τις κινήσεις τους.

H δημιουργία του ΑΙΜ ήταν άλμα στη συνείδηση των ίδιων των Ινδιάνων, μιας και για πρώτη φορά υιοθέτησαν πρακτικές και τρόπους δράσης των λευκών, για να παλέψουν για τα αιτήματά τους. Παρά τις διαφορές τους με τα υπόλοιπα κινήματα, για πρώτη φορά διαδήλωσαν ή έκαναν καταλήψεις.

Στην πραγματικότητα, για πρώτη φορά από τον εποικισμό από τους λευκούς, οι Iνδιάνοι συνειδητοποίησαν ότι είχαν κάθε λόγο να αισθάνονται αλληλεγγύη απέναντι σε άλλες κοινωνικές ομάδες που διεκδικούσαν τα δικαιώματά τους, όπως οι μαύροι, οι φοιτητές, οι φιλειρηνιστές βετεράνοι του Βιετνάμ.

Η κατάληψη του Αλκατράζ

Το ΑΙΜ δε νοιαζόταν να μην προκαλέσει, τουναντίον, η δημοσιότητα και η κάλυψη από τα Μ.Μ.Ε. ήταν βασικό εργαλείο στην ενημέρωση της κοινωνίας για τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι γηγενείς Αμερικανοί. Τον Οκτώβρη του 1969, η έναρξη του κινήματος έλαβε χώρα στο νησί Αλκατράζ, στον κόλπο του Σαν Φρανσίσκο.

Οι Ινδιάνοι διεκδικούσαν την κυριότητα του νησιού από το 1964, αφού είχε μπει λουκέτο στις ομοσπονδιακές φυλακές ήδη από το 1963. Αντλούσαν τα δικαιώματά  τους από τη συνθήκη του Φορτ Λάραμι, του 1868.

Στις 9 Νοέμβρη 1969, λιγότεροι από 10 μέλη του AIM με επικεφαλής τον Ρίτσαρντ Όουκς, επιχείρησαν να καταλάβουν συμβολικά το νησί για μια μέρα.

Στις 20 Νοέμβρη επανήλθαν για τα καλά: Ογδόντα εννέα αυτόχθονες, ανάμεσα στους οποίους και ο ηγέτης του AIM, Ντένις Μπανκς, επιβιβάστηκαν σε βάρκες στον κόλπο του Σαν Φρανσίσκο και κατέλαβαν το νησί για 19 μήνες!

Οι περισσότεροι ήταν φοιτητές του Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϊ και η πρώτη τους ενέργεια, μόλις επιβιβάστηκαν στο Αλκατράζ, ήταν να εκδώσουν Δελτίο Τύπου, με τίτλο: We hold the rock (Καταλάβαμε τον βράχο).

Στην ανακοίνωσή τους ενημέρωναν το αμερικανικό έθνος πως προτίθονταν να αγοράσουν το Αλκατράζ από την αμερικάνικη κυβέρνηση, πληρώνοντας το ίδιο τίμημα που είχαν πληρώσει οι λευκοί πριν 300 χρόνια για να αγοράσουν το Μανχάταν από τους Ινδιάνους: Λίγες χάντρες και κόκκινο ύφασμα. Ανάμεσα στα άλλα, έγραφαν:

«Το Αλκατράζ είναι πλέον κατάλληλο για να γίνει επίσημο Ινδιάνικο έδαφος (reservation), αφού είναι:

1. Πλήρως απομονωμένο και χωρίς μέσα μεταφοράς.
2. Δεν έχει πόσιμο νερό.
3. Δε διαθέτει υγειονομικές υπηρεσίες.
4. Δεν έχει πετρέλαιο ή ορυκτά.
5. Δεν έχει βιομηχανία, άρα έχει μεγάλο ποσοστό ανεργίας.
6. Το έδαφος είναι άνυδρο και μη καλλιεργήσιμο.
7. Δεν υπάρχουν σχολεία.
8. Ο πληθυσμός είναι πολύ μεγαλύτερος από αυτόν που θα χωρούσε στο βράχο.
9. Οι κάτοικοι του βράχου είναι φυλακισμένοι.
10. Δεν υπάρχουν υπηρεσίες Πρόνοιας.»

Εγκαινίασαν μάλιστα και ραδιοφωνική εκπομπή, την RADIO FREE ALCATRAZ, που μεταδιδόταν μέσω του ραδιοφωνικού σταθμού του Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϊ, KPFA. Η δημοσιότητα που επεδίωκαν ξεπέρασε τις προσδοκίες τους.

Μπορείτε να ακούσετε τις εκπομπές της 15^ης και 19^ης Γενάρη του 1970, εδώ:

https://www.pacificaradioarchives.org/recording/bb545707-08

Το συγκρότημα Creedence Clearwater Revival επισκέφθηκε την κατάληψη, ενισχύοντας οικονομικά με 15.000 δολάρια το κίνημα. Ανάμεσα στους ‘υψηλούς καλεσμένους’ της κατάληψης ήταν ο Ντικ Γκρέγκορι, ο Μάρλον Μπράντο και η Τζέην Φόντα. Η κατάληψη έληξε με επέμβαση των αμερικανικών δυνάμεων, στις 11 Ιούνη του 1971.

Παρόμοια με ό,τι συνέβη με το κίνημα των Πολιτικών Δικαιωμάτων ή κατά του πολέμου στο Βιετνάμ, οι αμερικανικές υπηρεσίες εφάρμοσαν κατά των εξεγερμένων Ινδιάνων το πρόγραμμα COINTELPRO, που περιελάμβανε μια ποικιλία δράσεων: Δολοφονίες ηγετικών στελεχών οργανώσεων, εκβιασμούς, δυσφημιστική προπαγάνδα στα κυρίαρχα ΜΜΕ, ακόμα και ψυχολογικό πόλεμο.

Ο Ρίτσαρντ Όουκς, το θρυλικό στέλεχος του ΑΙΜ, που διάβασε την ανακοίνωση ‘We hold the Rock’, δολοφονήθηκε ένα χρόνο αργότερα.