το βίαιο ποδόσφαιρο των χωρικών, η καταδίκη του ως “διαβολικό και κακεντρεχές” και οι λαϊκές μεσαιωνικές εξεγέρσεις με αφορμή έναν ποδοσφαιρικό αγώνα

Οι ρίζες του ποδοσφαίρου διαπερνούν τον Μεσαίωνα και εκτείνονται μέχρι την αρχαιότητα, όμως στα μεσαιωνικά χρόνια αποκαλύφθηκε πλήρως η μαζική έλξη που ασκούσε στις τοπικές κοινωνίες.

Το μεσαιωνικό ποδόσφαιρο, κατ’ άλλους ποδόσφαιρο των χωρικών ή μεταξύ χωριών (village football) και κατ’ άλλους ποδόσφαιρο του όχλου (mob football), σηματοδότησε τον ανταγωνισμό μεταξύ διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων, ακόμα και ολόκληρων χωριών.

ποδόσφαιρο με βία χωρίς κανόνες

Κατά τη διάρκεια θρησκευτικών γιορτών, φουσκώνονταν στομάχια ή άλλα όργανα των ζώων ώστε να αποτελέσουν τις μπάλες της εποχής.

Στη συνέχεια, οι παίχτες που μπορεί να απαριθμούσαν ακόμα και εκατοντάδες, κυριολεκτικά “μάτωναν” για να προωθήσουν τη μπάλα στο στόχο, συνήθως κάποιο κεντρικό σημείο του αντίπαλου χωριού.

Μπουνιές, κλωτσιές, κουτουλιές από όλους προς όλους ήταν το ποδοσφαιρικό θέαμα του Μεσαίωνα.

Μόνος κανόνας η απαγόρευση των ανθρωποκτονιών κατά τη διάρκεια των εξαιρετικά βίαιων αγώνων. Ποδοσφαιρικά γήπεδα αποτελούσαν εκτάσεις πολλών στρεμμάτων φυσικού περιβάλλοντος ανάμεσα στα αντίπαλα χωριά.

το ποδοσφαιρικό αμάρτημα

η θρησκευτική ιεραρχία είδε στο ποδόσφαιρο των χωρικών έναν απρόσμενο ανταγωνιστή στην κυριαρχία επί των ψυχών και των παθών.

Το 1583, στο γνωστό σύγγραμμά του ‘Ανατομία των κακών συμπεριφορών’(Anatomy of abuses), ο προτεστάντης ιεροκήρυκας Φίλιπ Σταμπς, συμπεριέλαβε το ποδόσφαιρο στις πράξεις που απομακρύνουν από το Θεό, μαζί με το διάβασμα ανίερων βιβλίων χαρακτηρίζοντάς το ως “διαβολικό και κακεντρεχές”.

Ένας ακόμα λόγος για αυτή την καταδίκη ήταν ότι αρκετοί ιερείς και μοναχοί, παραμελούσαν τα λατρευτικά τους καθήκοντα για να εξασκηθούν στο αγαπημένο τους σπορ.

Ο γνωστός Σκωτσέζος ποιητής του Μεσαίωνα, Ντέιβ Λίντσεϊ, περιγράφει στο ποίημα του ‘Ane Satyre of the Thrie Estatis’ το 1540μΧ, τα πάθη ενός καλόγερου, εθισμένου στο ποδόσφαιρο.

εξεγέρσεις κατά τη διάρκεια “αγώνων”

Ωστόσο, η μαζική λαϊκή συμμετοχή στο μεσαιωνικό ποδόσφαιρό φαίνεται ότι αποτελούσε ιδανική ευκαιρία ακόμα και για εξεγέρσεις.

Σύμφωνα με τον William Murray και το βιβλίο του ‘Football, a history of the world game’ (Scolar Press, 1994, σ. 8-10), δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις κοινωνικής ανυπακοής που είχαν ως αφετηρία το ποδόσφαιρο των χωρικών:

Το 1638, όσοι εναντιώνονταν στις ‘αποχετευτικές’ τάφρους που αποτελούσαν δημόσιες εστίες μόλυνσης στo Έλι της βορειοανατολικής Αγγλίας, οργάνωσαν ένα ποδοσφαιρικό αγώνα μεταξύ των χωριών που γειτόνευαν με τις τάφρους και στη διάρκειά του, τις κατέστρεψαν.

Τον Μάη του 1647, οι αρχές του Ντόρσετ στη Νότια Αγγλία προειδοποίησαν για προετοιμασία εξέγερσης υπό την κάλυψη προετοιμασίας ενός ποδοσφαιρικού αγώνα μεταξύ χωρικών.

To 1768, οι μικροκαλλιεργητές γης που αντιτίθονταν στους νόμους για την περίφραξη κοινόχρηστης γης (enclosure acts) και την απαλλοτρίωση των χωραφιών τους από τους γαιοκτήμονες στο Χόλαντ Φεν του Λίνκολνσαϊρ, οργάνωσαν έναν ποδοσφαιρικό αγώνα ως προκάλυμμα για να ρίξουν τους μισητούς φράχτες.

Η είσοδος του καπιταλισμού στην παγκόσμια ιστορία σήμανε το τέλος του άναρχου ποδοσφαίρου των χωρικών και την σταδιακή μεταμόρφωσή του σε αστικό παιχνίδι.

Η μαζική απήχησή του έγινε μοχλός στα χέρια των πολυεθνικών και της διεφθαρμένης γραφειοκρατίας των ομοσπονδιών, με στόχο την ιλιγγιώδη κερδοφορία.