“Το οδόφραγμα κλείνει το δρόμο αλλά ανοίγει το πέρασμα”

(σύνθημα των διαδηλωτών στον Μάη του 68)

Ο δημοσιογράφος Πιέρ Βιανσέν Πόντε δήλωνε στις 15 Μαρτίου του 1968 σε άρθρο του στην εφημερίδα Λε Μοντ, ότι η γαλλική πολιτική ζωή υποφέρει από μια βαθύτατη ασθένεια: τη βαρεμάρα. Δύο μήνες αργότερα η Γαλλία συγκλονιζόταν από μια εξέγερση που ανάγκαζε τον Ντε Γκωλ σε φυγή στη Γερμανία.

Ο Ντε Γκωλ κυβερνούσε με σιδηρά πειθαρχία τη Γαλλία, όντας πρόεδρος από το 1958. Ο συντηρητισμός του όμως καθώς και η άγρια καταστολή απέναντι σε όποιον αντιδρούσε, προκαλούσαν τους νέους.

Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της οργής της “άγριας” νέας γενιάς των 60s ήταν η άρνηση των πρυτανικών αρχών να άρουν τον υποχρεωτικό διαχωρισμό φοιτητών και φοιτητριών στις εστίες για διανυκτέρευση.

Η σπίθα άναψε στο πανεπιστήμιο της Ναντέρ στις 22 Μάρτη του 1968, αλλά φοιτητικές κινητοποιήσεις και συγκρούσεις με τα CRS (γαλλικά ΜΑΤ) ξέσπασαν παντού: στη Σχολή Θετικών Επιστημών, στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Παρισιού και σε πολλές ακόμα σχολές.

           Επιτροπές Δράσης παντού και η Φαντασία στην Εξουσία

Τον Απρίλη του 1968 οι καταλήψεις πανεπιστημίων πήραν μορφή χιονοστιβάδας. Την ίδια ώρα μια νέα δομή στη βάση της γαλλικής κοινωνίας, οι λεγόμενες Επιτροπές Δράσης, πήραν σάρκα και οστά.

Με μεγάλη συμμετοχή νέων, οι Επιτροπές ασχολούνταν όχι μόνο με τις κινητοποιήσεις αλλά με τα πιο απίθανα θέματα: Την τέχνη, τον έρωτα και τη σεξουαλική απελευθέρωση, την πάλη ανάμεσα στο εφικτό και το ανέφικτο και φυσικά, το σύνθημα του Γαλλικού Μάη: Τη φαντασία στην εξουσία.                                    

Στις 3 Μάη, συγκέντρωση διαμαρτυρίας στη Σορβόννη βρέθηκε αντιμέτωπη με βροχή δακρυγόνων από τα CRS, ενώ έγιναν 596 συλλήψεις.

Ακολούθησε μαζική διαδήλωση 60.000 φοιτητών και μαθητών Λυκείων στους δρόμους του Καρτιέ Λατέν στις 6 Μάη και μάχες σώμα με σώμα με την αστυνομία. Παράλληλα, ξεκίνησε απεργία συμπαράστασης στο εργοστάσιο της κρατικής εταιρίας κατασκευής αεροσκαφών, Sud Aviation.

η νύχτα των οδοφραγμάτων

Τη νύχτα όμως της 10^ης Μάη, που έμεινε στην ιστορία ως η νύχτα των οδοφραγμάτων, τα γεγονότα πήραν ανεξέλεγκτες διαστάσεις.

Στο Καρτιέ Λατέν εκτυλίχθηκαν περιστατικά απίστευτης αστυνομικής βίας, πολλά από τα οποία μεταδόθηκαν ζωντανά από το ραδιόφωνο και το επόμενο πρωί από την κρατική τηλεόραση, χάρη στους τεχνικούς που έσπασαν την απαγόρευση που είχε επιβάλλει η ORTF (Υπηρεσία Γαλλικής Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασης).

Οι εικόνες αποτέλεσαν ηλεκτροσόκ για τη γαλλική κοινωνία. Στις τηλεοπτικές οθόνες προβάλλονταν τα CRS να εισβάλλουν σε σπίτια, χτυπώντας ανυποψίαστους πολίτες, ακόμα και έγκυες γυναίκες.

Οι κάτοικοι του Παρισιού πήραν ξεκάθαρα το μέρος των διαδηλωτών, πετώντας ακόμα και γλάστρες από τα μπαλκόνια τους στις δυνάμεις καταστολής. Το σύνθημα ‘CRS–SS’ αντηχούσε στους δρόμους του Παρισιού.

Ο τραγικός απολογισμός της επεισοδιακής νύχτας ήταν 720 τραυματίες (από τους οποίους οι μισοί περίπου αστυνομικοί) και 468 συλληφθέντες, ενώ οι διαδηλωτές πέτυχαν το στόχο τους, που ήταν η κατάληψη του Καρτιέ Λατέν.

Σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη βία και την καταστολή, οι καθηγητές Σβαρτς και Κλαβέλ παραιτήθηκαν.

Οι εφημερίδες κατακλύζονταν από καταγγελίες για ξυλοδαρμούς απλών πολιτών σε καφέ, ακόμα και βιασμών γυναικών στους δρόμους γύρω από τη Σορβόννη.

το κίνημα γιγαντώνεται

Από τη νύχτα των οδοφραγμάτων κι έπειτα, οι φοιτητικές διαδηλώσεις μετατράπηκαν σε εξέγερση μεγάλου μέρους της γαλλικής κοινωνίας. Στις 18 Μάη, εργαζόμενοι της EDF (Εθνικής Εταιρίας Ηλεκτρισμού) κατέλαβαν το εργοστάσιο στο Σεβιρέ.

Το προσωπικό εδάφους της Air France έκανε κατάληψη στα γραφεία της εταιρίας. Τα εργοστάσια της Renault έκλειναν το ένα μετά το άλλο. Η SNCF (Εθνική Εταιρία Γαλλικών Σιδηροδρόμων) παρέλυσε.

Οι ηθοποιοί έκλειναν τα παρισινά θέατρα και οργάνωναν συζητήσεις με θέμα το ρόλο της κουλτούρας στη νέα κοινωνία.

Μέχρι και καθολικοί ιερείς κατέλαβαν εκκλησία στο Καρτιέ Λατέν, αντικαθιστώντας την προγραμματισμένη μετάληψη με συζήτηση πάνω στα ζητήματα της θρησκείας.

Ο αριθμός των απεργών έφτανε τα 10 εκατομμύρια, ενώ δεκάδες διαδηλωτές και αστυνομικοί έπεσαν νεκροί στις 24 και 25 Μάη.

Στις 27 Μάη, τα συνδικάτα και η Εθνική Ένωση Γάλλων Εργοδοτών, κατέληξαν σε συμφωνία η οποία προέβλεπε ανάμεσα σε άλλα, αύξηση όλων των μισθών κατά 10%, ορίζοντας τον κατώτατο μισθό σε 5 φράγκα την ώρα.

Η πλειοψηφία των εξεγερμένων δεν ήθελε τη συμφωνία, όμως κανένα από τα μεγάλα κόμματα της Αριστεράς δεν πρότεινε κάποια εναλλακτική.

                                             ο Ντε Γκωλ αντεπιτίθεται

Στο μεταξύ ο Ντε Γκωλ διέφυγε στο Μπάντεν Μπάντεν της Γερμανίας όπου είχε μεταφερθεί το γαλλικό στρατιωτικό αρχηγείο. Η διχογνωμία στους κόλπους των εξεγερμένων, του επέτρεψε να αναλάβει ξανά την πρωτοβουλία των κινήσεων.

Στις 29 Μάη επέστρεψε στο προεδρικό Μέγαρο και προκήρυξε νέες εκλογές για τα τέλη Ιούνη.

Στις εκλογές της 30^ης Ιούνη, οι γκωλικοί θριάμβευσαν κερδίζοντας 296 από τις συνολικά 487 έδρες (έναντι 197 στις εκλογές του 1967). Ήταν η ταφόπλακα στα γεγονότα που έμειναν γνωστά ως ‘Ο Μάης του 68’.                          

Στις αρχές Ιούνη του 1968, μια μεγάλη διαδήλωση έκλεινε την αυλαία ενός συναρπαστικού μήνα. Ένα τραγούδι έβγαινε από δεκάδες χιλιάδες χείλη: «Αυτή ήταν μόνο η αρχή, ο αγώνας συνεχίζεται»