Οι γυναίκες στις ΗΠΑ των αρχών του 20ού αιώνα αποτελούσαν μια εξαθλιωμένη κατηγορία εργαζομένων, εφάμιλλη των μαύρων ή των Ινδιάνων. Πληρώνονταν λιγότερο από το μισό ημερομίσθιο του άντρα και δούλευαν σε άθλιες συνθήκες. Δεκάδες χιλιάδες γυναίκες απασχολούνταν στα 500 περίπου εργοστάσια κατασκευής ενδυμάτων, που υπήρχαν στη Νέα Υόρκη.

Οι συνθήκες εργασίας σε αυτά, περιγράφονται στα λόγια μιας εργάτριας:

«Επικίνδυνες σπασμένες σκάλες, πολύ λίγα και βρώμικα τζάμια στα παράθυρα. Τα ξύλινα πατώματα σκουπίζονταν μια φορά το χρόνο. Το φως προερχόταν σχεδόν αποκλειστικά από τις λυχνίες φωταερίου που έκαιγαν μέρα και νύχτα, η βρώμικη τουαλέτα βρισκόταν σε ένα σκοτεινό διάδρομο. Χωρίς πόσιμο νερό, παντού κατσαρίδες και ποντίκια.»

Ήταν τα χρόνια που ο αριθμός των συνδικαλισμένων εργατριών αυξανόταν καθημερινά με γεωμετρική πρόοδο. Το 1910, οι γυναίκες μέλη σωματείων μόλις ξεπερνούσαν τις 76.000 ενώ δέκα χρόνια αργότερα είχαν φτάσει τις 379.000.

Ο βαθμός συνδικαλισμού τους ήταν ο δείκτης όχι μόνο της γυναικείας χειραφέτησης και διεκδίκησης των δικαιωμάτων τους αλλά και της αποδοχής τους από τους άντρες συναδέλφους τους ως ισότιμες στην εργασία και τους αγώνες, παρότι τα σεξιστικά στερεότυπα κυριαρχούσαν διαταξικά στην αμερικανική κοινωνία.

το κάτεργο της Triangle Shirtwaist Company

Το 1909, οι εργάτριες της εταιρίας Triangle Shirtwaist, προχώρησαν σε απεργία διεκδικώντας ανθρώπινες συνθήκες εργασίας και αυξήσεις στους μισθούς.

Οργανώθηκαν μαζικά στην ILGWU (International Ladies Garment Workers Union – Διεθνής Ένωση Εργαζομένων στα Γυναικεία Ενδύματα) απαιτώντας ανάμεσα στα άλλα, την τήρηση των κανόνων υγιεινής και πυρασφάλειας.

Η Triangle Shirtwaist Company, στεγαζόταν στους τελευταίους 3 ορόφους (8^ο, 9^ο και 10^ο ) του δεκαόροφου Asch Building, στη γωνία της Greene Street με την Washington Place, στο Greenwich Village του Μανχάταν.

Τα ασανσέρ δεν έφταναν ως τους επάνω ορόφους, οι – νεαρές Εβραίες και Ιταλίδες μετανάστριες στη συντριπτική πλειοψηφία τους – εργάτριες έπρεπε να ανέβουν έναν στενό διάδρομο με δύσβατες σκάλες για να εργαστούν τουλάχιστον για 12 ώρες τη μέρα.

Υπήρχαν δύο έξοδοι κινδύνου, η μία ήταν μόνιμα κλειδωμένη από τους εργοδότες ώστε να μην μπορούν οι εργάτριες δήθεν να τους κλέψουν, ενώ η δεύτερη άνοιγε προς τα μέσα. Η Triangle Shirtwaist ήταν πραγματική παγίδα θανάτου.

Τα αφεντικά της επιχείρησης, οι Max Blanck και Isaac Harris, ήταν “αλλεργικοί” απέναντι στον συνδικαλισμό. Άλλωστε αυτός ήταν ο λόγος που προσλάμβαναν κυρίως μικρές σε ηλικία εργάτριες από άλλες χώρες, θεωρώντας ότι έτσι μπορούσαν να τις εκβιάζουν με την απειλή της απέλασης.

Κι όμως, οι δύο αυτοί εργοδότες είχαν βεβαρημένο παρελθόν πυρκαγιών στις επιχειρήσεις τους. Η προηγούμενη εταιρία τους παραγωγής ρούχων, η Diamond Waist Company, είχε καεί δύο φορές, το 1907 και το 1910.

Η φωτιά τότε είχε μπει από τους ίδιους, προκειμένου να εισπράξουν τα χρήματα από την ασφάλιση, κάτι που συνηθιζόταν στις αρχές του 20^ου αιώνα. Αυτή ήταν και η αιτία που η Triangle δεν είχε υποδομές πυρασφάλειας.

Οι εργάτριες της εταιρίας, έχοντας επίγνωση των κινδύνων, απαιτούσαν από τις αρχές της Νέας Υόρκης να κάνουν ελέγχους στο χώρο εργασίας, αλλά “έβρισκαν τοίχο”.

το “μαύρο Σάββατο” της 25ης Μάρτη 1911

Στις 25 Μάρτη του 1911, η φωτιά ξέσπασε στον 8^ο όροφο, από σπίθα κλωστικής μηχανής. Λόγω πληθώρας υφασμάτων και βερνικιών, η πυρκαγιά εξαπλώθηκε άμεσα, προκαλώντας τον πανικό στις εργάτριες.

Κάποιες επιχείρησαν να διαφύγουν με το ασανσέρ, όμως αυτό μπλόκαρε λόγω της φωτιάς και πνίγηκαν από τις αναθυμιάσεις στην καμπίνα. Άλλες επιχείρησαν να κατέβουν τις σκάλες, αλλά βρήκαν κλειδωμένη την πόρτα που οδηγούσε στους κάτω ορόφους και κάηκαν ζωντανές.

Οι περισσότερες προτίμησαν να πέσουν από τα παράθυρα, βρίσκοντας τραγικό θάνατο.

Το πλήθος που είχε μαζευτεί στη βάση του κτιρίου και οι πυροσβέστες, ανήμποροι να κάνουν κάτι αφού οι πυροσβεστικές αντλίες έφταναν μόνο μέχρι τον 7^ο όροφο, παρακολουθούσε αποσβολωμένο τις νεαρές κοπέλες να πέφτουν μία μία στο δρόμο. Ο τραγικός απολογισμός ήταν 146 νεκροί, κυρίως νεαρά κορίτσια, σε μόλις 18 λεπτά.

Ο James Cooper, ρεπόρτερ της εφημερίδας New York World, περιέγραψε στο φύλο της επόμενης μέρας τα σοκαριστικά γεγονότα:

«Άντρες, γυναίκες και παιδιά στριμώχνονταν ουρλιάζοντας στα περβάζια των παραθύρων και πηδούσαν στο κενό, ενώ τα ρούχα τους φλέγονταν. Τα μαλλιά ορισμένων κοριτσιών λαμπάδιαζαν καθώς εκείνα έπεφταν στο κενό.

Ο ήχος σωμάτων που χτυπούσαν επάνω στα πεζοδρόμια ήταν συνεχής. Στους τοίχους των οδών Greene και Washington είχαν σχηματιστεί μακάβρια βουνά από νεκρούς και ετοιμοθάνατους».

οργή και νέα Νομοθεσία

Στην κηδεία των θυμάτων, περισσότεροι από 250.000 πλημμύρισαν τους δρόμους, κρατώντας φανάρια και τηρώντας ευλαβικά σιγή.

Όμως στις 5 Απρίλη, 100.000 οργισμένοι εργάτες και εργάτριες που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα της WTUL (Women’s Trade Union League) διαδήλωσαν στην 5^η Λεωφόρο, φωνάζοντας συνθήματα και απαιτώντας την παραδειγματική τιμωρία των ενόχων ιδιοκτητών της Triangle.

Εν τούτοις, οι Max Blanck και Isaac Harris απαλλάχτηκαν των κατηγοριών για ανθρωποκτονία. Η εφημερίδα New York Call σχολίασε: «Όπως φαίνεται, το Κεφάλαιο δεν μπορεί να διαπράξει έγκλημα, όταν είναι στο κυνήγι του κέρδους».

Ο αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος της Νέας Υόρκης, William Beers, δήλωσε στην Evening Post: «Μπορώ να σας δείξω 150 κτίρια, με πολύ χειρότερες συνθήκες από αυτό!»

Ο τραγικός χαμός των 146 – κυρίως εργατριών – οδήγησε στην ψήφιση του νόμου Περί Πυρασφάλειας (Sullivan & Hoey) τον Οκτώβρη του 1911, αποτρέποντας νέες εργατικές εκατόμβες.