του Γιώργου Κασαμπαλάκου

το τροχαίο που οδήγησε στην ανάφλεξη της Μέσης Ανατολής, τα παιδιά με τις σφεντόνες, ο ρόλος του Αραφάτ και μια εξέγερση που κράτησε 6 χρόνια

Η αραβική λέξη ‘Ιντιφάντα’, περιγράφει το ξαφνικό τίναγμα των σκύλων όταν προσπαθούν να ξεφορτωθούν τσιμπούρια, ψύλλους και ανεπιθύμητα ζωύφια. Η ανοιχτή πληγή της Καταστροφής (Al Nakba) του 1947, όταν οι Παλαιστίνιοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους, ποτέ δε σταμάτησε να παράγει βία στη Μέση Ανατολή.

Ακολούθησαν δεκαετίες καταπίεσης των Παλαιστινίων από τις ισραηλινές δυνάμεις κατοχής, ενώ κυριαρχούσε η αίσθηση αδικίας που προκάλεσε η κατάληψη των υψιπέδων του Γκολάν, της Δυτικής Όχθης και της Λωρίδας της Γάζας, κατά τον πόλεμο των 6 Ημερών.

Τον Ιούνη του 1982, ξέσπασε ο Πόλεμος του Λιβάνου. Το άνοιγμα του Κουτιού της Πανδώρας συμπλήρωσαν οι σφαγές των Παλαιστινίων προσφύγων στη Σάμπρα και τη Σατίλα της Νότιας Βηρυτού, στις οποίες πρωταγωνιστικό ρόλο έπαιξε ο τότε Υπουργός Άμυνας και μετέπειτα πρόεδρος του Ισραήλ, Αριέλ Σαρόν.

Ιντιφάντα – το μοιραίο τροχαίο ατύχημα –η Γάζα στις φλόγες

Το γεγονός που προκάλεσε την έκρηξη της Ιντιφάντα ήταν ένα θανατηφόρο τροχαίο δυστύχημα στη βόρεια Λωρίδα της Γάζας που συνέβη το απόγευμα της 8ης Δεκεμβρίου 1987.

Φορτηγό που οδηγούσε Ισραηλινός έπεσε με ορμή επάνω σε δύο αυτοκίνητα, ανατρέποντάς τα και προκαλώντας το θάνατο τεσσάρων Παλαιστινίων και τον τραυματισμό άλλων επτά. Τα θύματα επέστρεφαν στα σπίτια τους στον προσφυγικό οικισμό της Τζαμπαλίγια μετά τη δουλειά.

Κυκλοφόρησε η φήμη πως η σύγκρουση ήταν εσκεμμένη και αποτελούσε πράξη αντεκδίκησης του οδηγού του φορτηγού για το πρόσφατο θάνατο συγγενή του από Παλαιστίνιο, κάτι που δεν αποδείχτηκε ποτέ.

Θα ήταν όμως απίθανο να μη γνώριζε ο Εβραίος οδηγός πως η πομπή των αυτοκινήτων που είχε μπει στην περίκλειστη Γάζα από το συνοριακό πέρασμα του Ερέζ, ήταν Παλαιστίνιοι εργάτες.

Το βράδι της ίδια μέρας, εξαγριωμένοι κάτοικοι της Τζαμπαλίγια, κινήθηκαν απειλητικά προς το τοπικό φυλάκιο του Ισραηλινού στρατού. Οι ταραχές ήταν συχνό φαινόμενο στα Κατεχόμενα, αλλά αυτή τη φορά η οργή ξεχείλιζε και η ατμόσφαιρα μύριζε μπαρούτι.

Οι διαδηλωτές δεν διαλύθηκαν, εκτοξεύοντας μαζικά αυτοσχέδιες βόμβες Μολότοφ και εκσφενδονίζοντας πέτρες. Τις επόμενες ώρες, οι κινητοποιήσεις εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη τη Λωρίδα της Γάζας.

Ένας υπολοχαγός του ισραηλινού στρατού πυροβόλησε προς το πλήθος και ο 17χρονος διαδηλωτής, Χάτεμ Αμπού Σίσι, έπεσε νεκρός.

Η είδηση του θανάτου του νεαρού διαδηλωτή στις 9 Δεκεμβρίου μεταδόθηκε αστραπιαία και ήταν η σπίθα που άναψε το φιτίλι της έκρηξης, τόσο στη Γάζα όσο και στη Δυτική Όχθη και την Ιερουσαλήμ.

Οι δρόμοι μετατράπηκαν σε πεδίο μάχης για τους χιλιάδες “σαμπάμπ”, τους νέους ηλικίας 10 με 25 ετών, που μάχονταν εναντίον των Ισραηλινών στρατιωτών με σφεντόνες.

Έκπληκτος από την έκταση της εξέγερσης ο τότε υπουργός Άμυνας, Γιτζάκ Ράμπιν και ηγέτης του κεντροαριστερού Εργατικού Κόμματος, αρχικά έδωσε διαταγή «να σπάσουν τα κόκαλα» των Παλαιστίνιων διαδηλωτών, προτού παραδεχθεί στη συνέχεια ότι δεν υπήρχε στρατιωτική λύση στην εξέγερση.

ο Αραφάτ και η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ ή PLO)

Στο παλαιστινιακό στρατόπεδο κυριαρχούσε η ηγετική φυσιογνωμία του Γιάσερ Αραφάτ.

Ο πρώην μηχανικός με σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Καϊρου και επαγγελματική προϋπηρεσία στους πετρελαιαγωγούς του Κουβέϊτ, είχε ήδη από το 1964 ιδρύσει την Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ ή PLO στα αγγλικά) και την είχε καταστήσει διεθνώς αναγνωρισμένη εν δυνάμει κυβέρνηση των Παλαιστινίων.

Ήταν ένας προσωπικός θρίαμβος για τον Αραφάτ και την ένοπλη οργάνωση Αλ Φατάχ, της οποίας ηγούταν.

Η Φατάχ είχε αντιϊμπεριαλιστικό και προοδευτικό προσανατολισμό, διεκήρυσσε την ειρήνη και την αρμονική συμβίωση Εβραίων και Παλαιστινίων, απαιτώντας όμως τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους.

Το Νοέμβρη του 1974, ο Αραφάτ πήρε μέρος στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ όπου εκφώνησε μια ιστορική ομιλία.

Όταν ξέσπασε η Ιντιφάντα, ο Αραφάτ επιδίωξε να προωθήσει διεθνώς την παλαιστινιακή υπόθεση. Το 1988, σε συνέδριο της ΟΑΠ στην Αλγερία, ο Αραφάτ ανακήρυξε την ανεξαρτησία του Παλαιστινιακού Κράτους, αναγνωρίζοντας έμμεσα το κράτος του Ισραήλ.

Σε νέα ομιλία του στα Ηνωμένα Έθνη το 1988 στη Γενεύη, τόνισε την ανάγκη για διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ.

η ίδρυση της ισλαμιστικής Χαμάς και η κυριαρχία της ακροδεξιάς στο Ισραήλ

Όμως η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης ήρθε αντιμέτωπη με πλήθη οργισμένων νέων που διψούσαν για εκδίκηση. Το μένος τους ενάντια στο Ισραήλ τους οδήγησε σε φονταμενταλιστικά ισλαμιστικά μοποπάτια που προπαγάνδιζαν το θρησκευτικό μίσος και το «Θάνατο όλων των απίστων».

Διόλου τυχαία, η πολιτική παρακαταθήκη της Ιντιφάντα ήταν η δημιουργία της ισλαμιστικής Χαμάς στις 14 Δεκέμβρη του 1987 από τον Σεΐχη Αχμέντ Γιασίν, έναν Παλαιστίνιο πρόσφυγα κληρικό καθηλωμένο σε αναπηρικό αμαξίδιο που ζούσε στη Γάζα και τον Μοχάμεντ Ταχά, μέλος της Παλαιστινιακής πτέρυγας της Μουσουλμανικής Αδελφότητας.

Η Χαμάς όρισε εξ’ αρχής ως κεντρικό της στόχο τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους στα πλαίσια του ισλαμικού νόμου (σαρία).

Η Ιντιφάντα συνεχίστηκε για έξι χρόνια με μεταβαλλόμενη ένταση ως και την υπογραφή των συμφωνιών του Όσλο. Όταν έληξε, 1250 Παλαιστίνιοι και 160 Ισραηλινοί ήταν νεκροί.

Ο ίδιος ο Ράμπιν δήλωσε πως «120.000 με 140.000 Παλαιστίνιοι πέρασαν από τις φυλακές μας στη διάρκεια της ιντιφάντα» το 1994, σε συνέντευξή του σε ισραηλινό μέσο, ένα χρόνο πριν δολοφονηθεί από τον εθνικιστή Γιγκάλ Αμίρ, που αντιδρούσε στην ειρηνευτική συμφωνία.

Η παρακαταθήκη της Ιντιφάντα δεν αφορούσε μόνο την Παλαιστίνη αλλά και το Ισραήλ, αφού μετά τη δολοφονία του ηγέτη του Εργατικού Κόμματος, τα ακροδεξιά κόμματα που αντιτίθονταν σε οποιαδήποτε συμφωνία και τη συνύπαρξη με τους Παλαιστίνιους, εδραίωσαν την κυριαρχία τους.